´Energiewende´ in Overijssel?

27 november 2017

“Onze Oosterburen hebben er een mooi woord voor: Energiewende, een wending in de energiewereld. Met het Nederlandse woord energietransitie bedoelen we hetzelfde, maar het klinkt toch een stuk langzamer en ingewikkelder. De olie- en gasvoorraden raken op. Het klimaat verandert doordat we teveel CO2 uitstoten. We moeten dus snel overschakelen naar duurzame energie. Overheden spelen hierin een belangrijke rol, maar de rol van bedrijven en burgers zoals u en ik is zo mogelijk nog belangrijker”, zo begint Harry Roetert zijn column.

Ambitieus
Het nieuwe kabinet is ambitieus, wil een koplopergroep van landen in Europa vormen, maar de realiteit is dat Nederland wat het aandeel duurzame energie betreft nog steeds achteraan bungelt in Europa. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft de regeringsplannen (vooral opslag van CO2 en sluiting van de kolencentrales) doorgerekend en komt er op uit dat daarmee misschien de helft van de doelstelling bereikt kan worden. “Er zullen nog aanvullende maatregelen uitgewerkt moeten worden”, is dan de conclusie. Voor de bedrijven en particulieren waar wij als Stimuland dagelijks mee werken, is het maar de vraag of dit beleid stimulerend werkt.

Stimulerende overheid?
Het budget van de SDE-subsidies voor duurzame energie wordt niet vergroot en omdat ook de CO2-opslag straks uit deze subsidiepot betaald gaat worden, blijft er minder over voor de projecten met biogas, windmolens en zonnepanelen. En het salderen wordt na 2020 beperkt, maar het is nog niet bekend op welke manier dat gaat gebeuren. Dat salderen betekent dat je over zelf geproduceerde duurzame energie geen energiebelasting hoeft te betalen. Eigenlijk heel logisch, zou je zeggen, maar de regering is bang dat ze veel belastinggeld gaat mislopen als er veel meer mensen zelf energie gaan opwekken. Het gevolg zal dan zijn, dat het rendement op een investering in zonnepanelen voor particulieren en veel agrarische bedrijven (de kleinverbruikers) lager wordt en er juist minder geïnvesteerd wordt in duurzame energie.

Lange adem
Gelukkig realiseren ondernemers in Overijssel toch iedere keer weer nieuwe energieprojecten. Tijdens de jaarlijkse Bio-energiedag op 2 november jongstleden mocht ik een excursie leiden naar de nieuwe mestvergister in Hardenberg en werd de biocentrale in Balkbrug geopend. Laatstgenoemde is een grote installatie voor de verbranding van houtsnippers uit landschapshout die de naastgelegen kaasfabriek van FrieslandCampina van duurzame energie voorziet. De mestvergister in Hardenberg en de biocentrale in Balkbrug zijn prachtige projecten van ondernemers die hun nek hebben uitgestoken en over voldoende uithoudingsvermogen beschikken voor een traject van vijf tot tien jaar van eerste idee tot realisatie.

NIMBY
Dit soort grote projecten lopen soms enorme vertraging op of worden helemaal niet gerealiseerd vanwege NIMBY (not in my backyard) principe.

  • “Prima, die grote windmolens, maar niet bij ons in Twenterand / Hof van Twente / Dalfsen / Hellendoorn / Steenwijk /…”
  • “Mooie combinatie van mineralenbenutting uit mest en opwekken van duurzame energie, maar niet in Zenderen / Heeten /...”
  • “Goed die zonnevelden, maar niet in Losser / Enschede / Deventer /…”


Een deel van de weerstand van omwonenden is emotie en niet gebaseerd op feiten. Er is politieke moed van provinciale en lokale bestuurders én een goed participatieproces met bewoners voor nodig om toch grotere projecten gerealiseerd te krijgen. En dat is absoluut nodig om de doelstellingen te kunnen halen.

Kleine projecten blijven nodig
Maar ook kleinere projecten blijven nodig. Zonnepanelen op (agrarische) daken worden nu ook weer gerealiseerd, nu de agrarische ondernemers zelf weer enige financiële ruimte hebben en fiscale voordelen kunnen benutten. Ontzorgingsmodellen zoals het door Stimuland opgezette Boeren met Zon en het Jumpstart project van FrieslandCampina voor boerderijvergisters kunnen daar bij helpen. Verder ontstaat er een nieuwe markt voor agrarische ondernemers die veel meer dak hebben dan nodig is voor de eigen zonnepanelen. Niet-benutte daken kunnen verhuurd worden aan anderen: aan FrieslandCampina of aan lokale energiecoöperaties.

Burgerinitiatieven
Die lokale energiecoöperaties zijn de afgelopen vijf jaar als paddenstoelen uit de grond geschoten: meer dan honderd zijn er al in Overijssel. Dat is het ultieme bottom-up en ook kenmerkend voor de energietransitie. Als burgerinitiatieven zelf acties ontwikkelen voor energiebesparing en samen gaan investeren in duurzame energie, dan hoeft de overheid alleen maar te faciliteren. Toch? Helaas is dit niet zo simpel. Ten eerste ontbreekt het burgerinitiatieven vaak aan kennis, kapitaal en ervaring om samen een onderneming op te zetten. En ook hier geldt: je moet wel voldoende bewustwording en draagvlak onder de bewoners ontwikkelen. Maar de eerste resultaten zijn er, en er komen er zeker meer. Daar heb ik alle vertrouwen in.

Gedragsverandering
Bewustwording en gedragsverandering, daar begint alles mee. Weten wat je energieverbruik is en kijken waar je kunt besparen: dat geldt voor iedereen, particulier en bedrijf. Die energietransitie komt er zeker, maar pas als we er allemaal aan werken. En let op: dat zal niet altijd een geleidelijk proces zijn, maar met de nodige schokken en onrust gepaard gaan.

Tot slot
De volgende keer dat u vanuit uw goed geïsoleerde huis die goedkope vliegreis met het hele gezin naar Rome voor € 65 per persoon overweegt, denk dan even hieraan: die éne vakantie zorgt voor net zoveel CO2 uitstoot als wat u het hele jaar bespaard heeft door het huis te isoleren…

Meer informatie
Meer weten over duurzame energie of hulp nodig bij uw project? Bel me op 06 - 13 48 9110 of mail naar hroetert@stimuland.nl


« Bekijk alle nieuwsberichten